Izdvajamo
Naslovna » Izlasci » Dani rusinske kulture 2016
Dani rusinske kulture

Dani rusinske kulture 2016

Do 28. avgusta u Etnografskom muzeju održavaju se Dani rusinske kulture 2016.

Ova manifestacija posvećena je Rusinima koji na teritoriji današnje Srbije žive više od 260 godina.

Biće organizovane tribine, muzički programi, predstavljane monografije i otvorena izložba „Obredi prelaza u fokusu objektiva fotografa Budinskih“.

U muzičkom delu programa nastupiće Hor Harmonija iz Novog Sada, Dmitrij Cap, KPD „Karpati“ iz Vrbasa, članovi Doma kulture iz Ruskog Krstura i KUD „Taras Ševčenko“ iz Đurđeva.

Rusini u Srbiji

U bogatoj tradiciji Rusina, 17. januar 1751. godine ostao je zabeležen kao poseban datum. Toga dana je administrator komorskih imanja Habzburške monarhije u Bačkoj, Franc Jozef de Redl, potpisao ugovor o naseljavanju komorske pustare Veliki Krstur. Taj datum je, posle konsultacija rusinske zajednice, prihvaćen kao nacionalni praznik, a odluka o tome doneta je na sednici Nacionalnog saveta rusinske nacionalne manjine u Srbiji aprila 2007. godine, zajedno sa Odlukom o nacionalnim simbolima Rusina u Srbiji.

Na prostore današnje Srbije Rusini su se doselili iz severoistočnih županija tadašnje Ugarske, koje se danas nalaze u Istočnoj Slovačkoj, Zakarpatskoj Ukrajini i Mađarskoj. Po odredbi tog ugovora, kolonisti su po nacionalnosti morali da budu Rusini (Ruthen-i), po statusu ljudi sa pravom slobodnog preseljavanja, a po veroispovesti grkokatolici (unijati). Godine 1848. rusinska zajednica brojala je 8500 duša, čiji su pripadnici živeli u Ruskom Krsturu, Kucuri, Novom Sadu, Šidu, Berkasovu, Starom Vrbasu, Bačincima, Petrovcima i Mikluševcima (sadašnja Republika Hrvatska). Kasnije se broj Rusina u Đurđevu i Gospođincima povećava, a nastaju i rusinske kolonije u Bikič Dolu, Sremskoj Mitrovici, Novom Orahovu i Subotici.

Posle završetka Prvog svetskog rata, na Velikoj narodnoj skupštini 25. novembra 1918. godine u Novom Sadu, kada je doneta Odluka o prisajedinjenju Vojvodine Kraljevini Srbiji, učestvovao je čak 21 predstavnik rusinske nacionalne zajednice.

Rusini su po veroispovesti grkokatolici. Za svog duhovnog poglavara priznaju rimskog papu, neguju istočni obred i običaje i koriste crkvenoslovenske knjige. Prva parohija osnovana je u Ruskom Krsturu 1751. godine. Za grkokatolike u Hrvatskoj i za Rusine u Bačkoj 1777. godine osnovana je Episkopija sa sedištem u Križevcima. U pogledu crkvene organizacije, Rusini su danas pripadnici Apostolskog egzarhata za grkokatolike u Srbiji i Crnoj Gori, koji je ustanovljen 2003. godine.

Prva rusinska, tada konfesionalna škola, otvorena je u Ruskom Krsturu 1753. godine, a danas je na rusinskom jeziku ostvarena obrazovna vertikala od predškolskog do fakultetskog obrazovanja. Katedra za rusinski jezik i književnost, danas Odsek za rusinistiku, osnovana je 1982. godine na Filozofskom fakultetu Novosadskog univerziteta.

Prvi Rusinski kalendar izašao je 1921. godine, a Rusinske novine 1924. godine. Njihovu tradiciju danas nastavlja Novinsko-izdavačka ustanova Ruske slovo. Prva knjiga na jeziku ovdašnjih Rusina Idilski venac Iz mog sela autora Havrijila Kosteljnika štampana je 1904. godine.

Malobrojna, ali prepoznatljiva nacionalna zajednica

U okviru Javnog servisa – RUV, više od 60 godina postoji Redakcija na rusinskom jeziku u Radio Novom Sadu, a preko 30 godina Rusinska redakcija u TV Novi Sad, danas Televiziji Vojvodine.

Radi očuvanja, unapređivanja i razvijanja kulture vojvođanskih Rusina, Skupština Autonomne Pokrajine Vojvodine i Nacionalni savet rusinske nacionalne manjine osnovali su 2008. godine Zavod za kulturu vojvođanskih Rusina kao najreprezentativniju instituciju kada je u pitanju široki dijapazon kulturnih oblasti kod Rusina na ovim prostorima.

Rusini se danas mogu pohvaliti zavidnim brojem intelektualaca i umetnika koji rade i stvaraju širom naše zemlje. Najistaknutiji među njima su članovi Srpske akademije nauka i umetnosti, Vojvođanske akademije nauka i umetnosti, Nacionalne akademije nauka Ukrajine i Svetske akademije rusinske kulture. O vrednosti rusinskih stvaralaca svedoče i brojna priznanja i nagrade Republike Srbije koja se dodeljuju za visoka naučna i umetnička dostignuća. Među Rusinima danas postoji respektabilan broj doktora i magistara nauka na univerzitetima u Novom Sadu i Beogradu, značajan broj lekara, inženjera, profesora, pisaca, novinara, muzičara, glumaca i sportista koji su poštovani i u širem okruženju.

Po poslednjem popisu iz 2011. godine, u Republici Srbiji i Vojvodini bilo je 14.246 pripadnika rusinske nacionalne zajednice. U Republici Srbiji i Vojvodini Rusini danas predstavljaju malobrojnu, ali po tradiciji i po svojim kulturnim obeležjima prepoznatljivu nacionalnu zajednicu. Zahvaljujući preko dvoipovekovnom postojanju na ovom prostoru, Rusini smatraju Republiku Srbiju svojom domovinom. Ujedno su i posrednik u vezama Srbije sa regijama i državama srednje i istočne Evrope, gde su njihovi istorijski koreni. (danubeogradu.rs)

Dani rusinske kulture 2016 - program

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.