U Galeriji Prirodnjačkog muzeja (Mali Kalemegdan 5) do 15. jula biće otvorena izloža „Šumovi mora“.
Izložbom „Šumovi mora“ posetiocima se otkriva prelep i nepoznat svet mekušaca (školjki, puževa i glavonožaca), sa dna svetskih mora i okeana, iz Opšte zbirke mekušaca Prirodnjačkog muzeja.
Tokom vekova čovek je mekušce koristio u različite svrhe: ljušture su inspirisale mnoge umetnike, koristili su ih u dekoraciji, kao ornamente i ukrase u arhitekturi, za izradu nakita i predmeta, u religijske svrhe, a mekani deo tela u ishrani.
Čovek je u priobalnim delovima i plitkim vodama prikupljao školjke da bi preživeo i koristio ih za ishranu, iako nisu uvek bile jestive. U različitim kulturama sveta (Amerike, Afrike, Evrope) otkriveno je rezbarenje školjki radi ukrašavanja i izrade nakita, a sa razvojom civilizacije školjke su se koristile kao moneta, u proizvodnji sedefa, bisera, nakita a danas i suvenira.
Predatori i plen
Mesta na kojima žive mekušci, morsko i okeansko dno, dostupno je samo roniocima i podvodnim istraživačkim misijama. Naučno je opisano više od 100.000 različitih vrsta mekušaca, mnogi od njih imaju ulogu predatora, a svi su plen. Mekušce odlikuju velika raznolikost veličine, telesne građe, boja, a zajednička karakteristika građe svih je što je mekano telo zaštićeno mineralnom ljušturom.
Kroz izložbu posetioci mogu da saznaju razlike između puževa, školjki i glavonožaca kao i njihovu raznovrsnost građe i oblika ljušture. Među puževima su poznati i posebno dekorativni: haliotisi (petrovo uho), prilepci, turban puževi, cipre (preslice), kacigaši (ljuštura u obliku šlema), bačvaši (ljištura u obliku bačve), tritoni, mureksi, konusi i dr.
Školjke imaju poseban značaj u prečišćavanju morskih voda, a među njima su poznati brojni oblici: gorko-slatki bademi (bittersweet), morsko korito, džinovske školjke (Tridacna gigas, koja može da naraste do 2 m sa težinom od 250 kg i koja se u nekim delovima sveta koristla kao sud za kupanje dece ili umivaonik), pine, biserne školjke, pekteni.
Pojedinih vrsta ima u izobilju, dok su neke vrste na ivici istrebljenja. Brojne školjke i puževi su jestivi, ali ima i otrovnih. Dok je većina u potpunosti bezopasna za čoveka, postoji i grupa sposobnih za nanošenje smrtonosnih uboda. Današnja naučna istraživanja mekušaca fokusiraju se uglavnom na one vrste koje mogu biti od finansijskog značaja.
Na izložbi je izloženo više od 200 vrsta puževa, školjki i glavonožaca od kojih su neki veličine i do pola metra, iz mora i okeana Indo-Pacifika, Atlantskog okeana, Sredozemnog mora, Severnog mora, sa Kariba, obala Australije, Novog Zelanda i drugih delova sveta.
Postoje brojne zanimljivosti u korišćenju puževa i školjki tokom istorije: od puževa – mureksa dobijala se purpurna boja (potiče od žlezdi ispod plašta) kojom su se bojile senatorske toge u Starom Rimu.
Poznato je da se od školjke pinktada dobijaju sedef i biseri (biser se može naći u prirodi u jednoj od 20.000 školjki). Kinezi su 2.000 g.p.n.e. trgovali cipreama koristeći je kao valutu, a ubod konusa može da bude smrtonosan i za čoveka. Teško je poverovati da se na glavi nautilusa nalaze par očiju i usni otvor okružen sa više od 90 ručica, a znamo da je postojao običaj mnogih kraljeva da su iz ljušture školjki ispijali piće tokom najsvečanijih događaja.
Na čuvenoj Botičelijevoj slici „Rođenje Venere“ je školjka pekten, koju zovu i jakobova kapica, i ona i danas ima veliki verski značaj hodočasnicima Svetog Jakoba koji svake svete godine dolaze na hodočašće u Santjago de Kampostela u Španiji, noseći uz sebe ovu školjku kao simbol.
Izložbu prati istoimena publikacija u koloru. Izložba će biti obogaćena dodatnim programima u vidu kreativnih radionica za decu.
Radno vreme i cenovnik
Radno vreme Galerije je svakog dana od 10.00 do 18.00; ponedeljkom je zatvoreno, a četvrtkom je ulaz slobodan od 10.00 do 12.00. Dostupno je za osobe sa posebnim potrebama.
Ulaznice: porodična ulaznica – 200 RSD, za odrasle – 100 RSD, grupe – 80 RSD (za najavljene grupne posete obezbeđeno stručno vođenje kroz izložbu), za penzionere – 50 RSD. Besplatan ulaz je za decu do sedam godina, lica sa posebnim potrebama i njihove pratioce, kao i studente (uz indeks).
Najava grupnih poseta na telefon/ faks: + 381 11 3284 317 ili e-mailom: galerija@nhmbeo.rs. (danubeogradu.rs)
Radio voditelj i novinar, osnivač je i glavni i odgovorni urednik portala Dan u Beogradu.
